Op 22 november bezocht ik een  lezing geprogrammeerd door Anima Jagroe Ruissen in het cultureel centrum Amare.

De lezing werd gehouden door Dr Gabrielle Jamela Hosein verbonden als senior lecturer aan het Institute for Gender and Development studies UWI/St Augustine Trinidad. Dr. Gabrielle is naast onderzoeker ook danser.

Haar onderwerp : Nachourious; the nach gyal is een  verbeelding van een contractarbeidster gebaseerd op archiefinformatie  speciaal gecreëerd ter herdenking van 180 jaar immigratie voor de Carnavals Maskerade 2025 te Trinidad. Op Trinidad en Tobago zetten 148.000 contractarbeiders voet aan wal. Een derde van de vrouwen die op Trinidad aankwamen kwamen met hun echtgenoot. Twee derde kwam alleen of met kinderen. Ze waren  weduwe, vrouwen die hun man hadden verlaten of verstoten waren, en een klein aantal prostituees. De vrouwen kwamen uit de lagere kasten Deze grote categorie no moral vrouwen zoals ze in archieven door de kolonialen gekarakteriseerd , werden door hun gebrek aan seksuele volgzaamheid en arbeidsmoraal een probleem voor de koloniale autoriteiten en de contractarbeiders. Hosein argumenteert dat vanuit een feministisch perspectief bekeken je deze vrouwen ondanks de condities waaronder ze moesten werken (uitbuiting en  lage lonen) ook zou kunnen zien als economisch en seksueel onafhankelijke vrouwen. Het gedrag van economisch actieve en onafhankelijke vrouwen werd veelal gelinkt aan losbandigheid, immoreel gedrag en prostitutie. Ze werden door de koloniale autoriteiten als no moral vrouwen gezet tegenover de respectabele die met hun man kwamen. Hosein zelf ook danseres brengt met Nachourious Indo Caribbean erfgoed  de Afro Caribische carnavals parade. Trinidad heeft evenals de door vroeger door Frankrijk gekoloniseerde  Caribische eilanden (Guadeloupe, Martinique, Haïti een sterke carnavals traditie daterend uit de periode van slavernij op de eilanden. De Fransen brachten de gemaskerde bals mee naar Trinidad. Als uitgangspunt van de verbeelding van  haar  carnavalskarakter nam Hosein  het gedicht van de Guyanese dichteres Mahadai Das (1953-2003) “They Came in Ships”. Ze creëert en speelt haar karakter  Nachourious naar de danseressen die Das in haar gedicht noemt. Hieronder de passage uit het gedicht.

Sommigen kwamen met dromen van melk- en honingrijkdommen.
Anderen kwamen, op de vlucht voor hongersnood
en dood.
Allen kwamen ze hetzelfde –
de danseressen,
de Rajput-soldaten – lang en trots,
ontsnappend aan de straf van hun trots.
De gestolen vrouwen – bang en neerslachtig.
Allen kwamen ze hetzelfde,
door zwarte wateren.
Brahmaan en Chamar.
Ze kwamen
tenminste met hoop in hun hart.
Op de schotel van de plantocratie
kregen ze ziekte en dood aangeboden.

(https://jacket2.org/commentary/caribbean-vocabularies-coolitude-guyana-0)

Nachouroius danst tijdens de openingsavond van carnaval die ze in Trinidad Youvay noemen. (Youvay komt van  Jour Ouvert.’Ouvert  is creools voor het Franse Jour Ouvert, ofwel ‘open dag’.  Jóuvert  staat voor het aanbreken van de dageraad. Het beschrijft de mas (carnaval parade) waarbij je in de vroege ochtend  van de duisternis naar het licht danst op carnavalsmaandag. Deelnemers gaan gekleed in modderkostuums, oude kleren (Ole Mas), duivelskostuums of beelden een satirisch thema uit. De mas figuren worden geassocieerd met duivels en wezens uit de hel, duisternis en dood, verweven met de geschiedenis van slavernij. Ze symboliseren de spoken uit de slavernij , het verzet tegen slavernij en de strijd voor vrijheid.  Het begint rond 4 uur ’s ochtends. Duizenden mensen gaan de straat op ingesmeerd met modder en verf. Tijdens slavernij  was Mas een feest  alleen voor de slavenhouders. De tot slaafgemaakten mochten niet meedoen. Ze hielden daarom hun eigen feesten met Afrikaanse invloeden. Mas is een feest met wilde erotische energie. In het Caribisch gebied wordt carnaval als meer gezien dan dans en erotiek. Het is een uiting van rituelen , rebellie en culturele expressie met roots uit Afrika. Met haar karakter Nachourios brengt Dr Hosein het verhaal van de no moral vrouwen in  de MAS parade. Nachourious komt tot leven als een rebelse danseres die met een schip is mee gekomen. De erotische energie van Nachourious in  de parade beeldt seksuele zelfbeschikking uit. Zelfbeschikking als verzet tegen het bestellen van arbeiders uit India en ze ter exploitatie inzetten in de kolonies en de daarmee gepaard gaande seksuele en economische ondergeschiktheid. Ze positioneert  Nachouroius als zuster naast de Afro-Caribische Jamette, ook een bad gyal. In Suriname kennen we geen carnaval zoals op de eilanden in het Caribisch gebied die door Frankrijk gekoloniseerd zijn geweest. Carnaval gaat samen met calypso/soca muziek en de dansstijl winen. Winin is een dans waarbij draaiende beweging worden gemaakt die een erotische en sensuele connotaties hebben. Van die  dansstijl hebben we onlangs iets kunnen zien bij de Trinidadiaanse Savita Singh die in augustus op het Milan Festival optrad. In behoudende kringen werd geroepen dat dit toch geen culturele identiteit van Hindostanen weerspiegeld. Uit de muziekwereld liet Sadhana Leela weten dat Savita’s dansstijl niet van deze wereld is( facebookfilmpje met Savita 24 augustus) op  Haar body language is gorgeous. In Trinidad zien we dat de creolisering van de Indo Caribbean culture veel verder gaat dan in Suriname het geval is. Hosein verbindt in haar verhaal  Nachouroius met het karakter Midnight Robber en Sailor in de parade. De Middernachtrover is een typische Trinidadiaanse carnavals-‘boef’. Gekleed in een zwarte sombrero versierd met schedels en doodskistvormige schoenen, stammen zijn lange, welsprekende toespraken af ​​van de West-Afrikaanse ‘griot’- of verhalenvertellerstraditie en beschrijven ze gedetailleerd de wraak die hij op zijn onderdrukkers zal nemen.(https://www.leedsbeckett.ac.uk/blogs/expert-opinion/2016/03/resistance-through-robber-talk-the-transcultural-carnival-trickster-in-trinidad/). Sailor Mas vertegenwoordigt de avontuurlijke en ontdekkingslustige geest, maar ook de kracht en veerkracht van de bevolking van Trinidad. Het personage wordt ook geassocieerd met de zee en het maritieme erfgoed van het land. Midnight Robber en Sailor vertegenwoordigen de Afro Caribische erfenis in de Mask. Met de verbeelding van Nachourios brengt ze een nieuw Indo Caribbean karakter  in de culturele ruimte van het Afro Caribisch erfgoed. Met de dancing gyal bevraagd ze het historische  stereotype beeld van de dociele  contractarbeidster. Onder de nieuwe identiteit die ze Nachourios  geeft zijn er nog steeds de sporen uit het verleden die ze bij zich draagt.  Nachourous draagt de spirits van onze voormoeders mee in de parade en  in het gerinkel van haar gunghoroos hoor je de echo’s van de muziek als een soort sonic sound uit het dorp waar ze vandaan kwam.