Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 32: 3-2 voor Amreen Begum

Nee, ze is geen tennisster maar voor haar geldt zeker “game, set, match”. Voor deze overwinning was er een bovenmenselijke inspanning en lef nodig. En dat heeft ze opgebracht. Naast Tetary heb ik nog een heldin erbij. Onthoud die naam Amreen Begum. Wat wil het geval. Het hooggerechtshof in India heeft een doorbraakarrest gewezen in een zaak, waarin een jonge moslimvrouw dezelfde rechten opeiste als een man, in dit geval in een echtscheidingsprocedure tegen haar man. Blijkbaar kan een moslim man in India heel simpel van zijn vrouw afkomen door drie keer te roepen “ Talaq, talaq, talaq”. Sterker nog: het kan door een simpel briefje, een appje, via Facebook of een sms-bericht met deze drie woorden. Een “quickie divorce”.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 31: Káhe khát kamái lá? (Waarom werk ik?)

Een zeer goede vriend van mij – ik zal hem om privacy redenen deze keer gemakshalve H. noemen – belde mij een keer op en zei tegen mij “Am, ik heb een leasebak”. Hij bedoelde een leaseauto van zijn internationaal opererende werkgever. En wat doe je als je een leasebak hebt? Je maakt samen met jouw gezin een verre buitenlandse reis. In zijn geval naar Barcelona. Hij zou graag met de kinderen de Sagrada Familia willen bezoeken. Zo gezegd zo gedaan. U kent dat wel. De nodige spullen inpakken zoals masálá, peper, sardien en natuurlijk een zak rijst. Onderweg zouden ze in de buurt van Lyon overnachten, in de auto, op een parkeerplaats. De kinderen variërend in de leeftijd tussen de negen en veertien legden hun hoofden tegen elkaar en probeerden te slapen. H. en zijn vrouw zouden in de voorstoelen een tukkie doen. Het was niet echt comfortabel dus de kinderen en zijn vrouw morden een beetje.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 30: Mathura, Hrisikesh en Jeruzalem

Het was 2008: mijn eerste reis naar India. Je moet dus ook naar Agra, naar de Taj Mahal. Ik zat in een busje samen met andere familieleden. Het werd een avontuurlijke busreis. De aircondition in de bus raasde hoog en ik zat gedachteloos naar buiten te staren. Ik aanschouwde het landschap. Veel groen en stapels opgehoogde, een zwart, bruinachtig materie. Op de borden zag ik plaatsnamen als Mathura, Vrindavan, Govardhan. Het was of er langzaam maar zeker iets in mij ontwaakte. Je zou kunnen zeggen dat noer in mij ontbrandde.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 29: De laatste der Kalkatihan

De herdenking van de immigratie is voor mij onlosmakelijk verbonden met mijn vader. Vroeger werd immigratie herdacht en gevierd op 4 juni, de geboortedag van mijn vader. Hij overleed op 27 december 2015 op 95 jarige leeftijd. Ik mis hem elke dag. Op enig moment is de viering verplaatst naar 5 juni. Ik weet niet exact in welk jaar. Uit een kleine enquête in mijn familie bleek dat er drie kalkatihan in onze omgeving op Kwatta woonden. Mijn eigen Ajá, Sankar Soekhlal, de heer Sieuwdajal (Callu) en de heer Sadhoe. De laatste heb ik niet gekend. Mijn vader noemde Callu zeer respectvol “Baba” wij noemden hem ájá. Mijn ájá en Callu noemden elkaar “Jaháji Bhai”. Ze hadden door hun gezamenlijke afkomst en historie een diep gevoelde warme band.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 28: Khetihar khoje dulhin (Boer zoekt vrouw)

Ik moet u eerlijk bekennen dat ik nog nooit naar dat programma heb gekeken. En mensen in mijn omgeving die wel ernaar kijken, verdenk ik van een groot gebrek aan romantiek. Bovendien worden ze getrakteerd op een blik vol onverholen minachting mijnerzijds. Ik heb een hekel aan het programma omdat het zo een afbreuk doet aan het liefdesverhaal van mijn jeugd vriend Lál.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 27: Amdani aur belasting

Binnen Europa en zeker in Nederland is er heftige verontwaardiging over het verschijnsel belastingontwijking door multinationals. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van internationale verdragen om de belastindruk te verlagen. Over de winst die een ( internationaal opererend) bedrijf maakt is belasting verschuldigd. Door gebruikmaking van allerlei legale fiscale constructies wordt nagenoeg geen belasting betaald. Zeker ook niet in het land waar de winst wordt gegenereerd. Nederland is een spil in het faciliteren van deze fiscale constructies. De verontwaardiging ontstaat omdat hardwerkende mensen over al hun inkomsten direct belasting moeten aftikken terwijl grote bedrijven met hun enorme winsten nagenoeg geen winstbelasting betalen en de bestuurders met enorme bonussen worden overladen. Tegenover belasting ontwijking staat belastingontduiking. In het laatste geval worden de inkomsten in het geheel niet opgegeven.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 26: Barbir

Enige ijdelheid is mij zeker niet vreemd. Daar is, of preciezer was alle reden toe. En die reden was mijn weelderige volle bos haren. Héél lang geleden. Maar door een speling van het lot is er van die weelderigheid weinig overgebleven, de sporen van ijdelheid wel. Mijn oudere broers van vijfenzeventig en zeventig hebben meer haren dan ik. En ook ijdel. Ik bezocht zeventien jaar lang dezelfde kapper in een smetteloze zaak. Op de achtergrond stond de radio zachtjes afgestemd op NPO 1. We hadden samen een fijne en intieme relatie opgebouwd. Voor het knippen van mijn haar gebruikte hij nooit de tondeuse, slechts de schaar. Hij pakte mijn haren tussen zijn vingers en knipte de rest weg. We bespraken de wereld in korte zinnen. Na afloop van het halfuurtje knippen betaalde ik € 23 en nam afscheid.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 25: De boze hindoestaan!

Ik zie hem elke ochtend binnenkomen waggelen met zijn onafscheidelijke kwaliteitskrant “Metro” onder zijn armen. Hij spelt de krant uit, in kantoortijd. Meestal ga ik demonstratief naast hem staan en dan vraag ik aan hem of ik mijn horoscoop mag lezen. “Je gelooft toch niet in die onzin hé Amar” . “ Maar gekke Henkie jij gelooft toch alles wat er in die krant staat “ riposteer ik. Volgens gekke Henk deugt er werkelijk niets aan Nederland en alles is de schuld van de politiek. De pensioenen verdampen, politici zijn potverteerders, de gezondheidszorg is een chaos, bankiers zijn graaiers. De hele maatschappij krijgt een veeg uit de pan. Ook de buitenlanders natuurlijk, maar mij vindt hij een alleraardigste peer, want ik ben geen buitenlander. Immers, Suriname was onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij gaat bij de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer niet stemmen en als hij gaat stemmen dan op de PVV. Hij is zo’n typische boze witte man. Maar ik kwam ook de boze hindoestaan tegen.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 24: Its the culture stupid – Doksá moeheid

De Brexit met “take back control”, de overwinning van Trump met “America first”, het hoge aantal zetels in de peilingen voor de PVV met “ons Nederland” en het spook van het populisme in heel Europa hebben één ding gemeen: het gevoel van verlies van de culturele identiteit ( gewoontes en tradities). De tsunami van vluchtelingen – let wel ze gebruiken vaak woorden, die afkomstig zijn van grote natuurrampen en met name woorden die te maken hebben met water. U verzuipt letterlijk door de vluchtelingenstroom. Als je ook kijkt naar de namen van huidige politieke partijen dan zie je ook een bepaalde lijn, namelijk uitsluiting. Wakker Nederland, Voor Nederland, Ik hou van Holland. Statutair zal het allemaal wel kloppen, maar ik kan niet ontkennen dat er een gevoel van uitsluiting mij wel bekruipt.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 23: Bucket List

Ik wist niet dat ik er één had. Maar nadat ik mijn vriend Ranjit vertelde over mijn muzikaal avontuur in Mumbai, zei hij droogjes “Zo, dat kan van je Bucket List af”. U weet wel zo’n lijst met honderd dingen die je gedaan moet hebben voordat je richting “parlok”, de andere wereld, gaat. Maar wat wil het geval. Ranjit is een Mohamed Rafi bhakt. Hij stuurt elke dag een lied van Rafi met als onderschrift “Mohamed Rafi is GOD”. En God is onvervangbaar zegt hij altijd. Zo stuurde hij mij drie links van YouTube van het liedje “na ja kahi ab na ja” . Als eerste het origineel van Mohamed Rafi. Vervolgens het zelfde nummer gezongen door Javed Ali, die toch een geweldige zanger is en de derde gezongen Sonu Nigham. Ja, wat moet ik over hem zeggen?

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 22: Hartstikke gezellig!!!

Ik bezoek al mijn hele leven lang Hindoestaanse evenementen. Van voetbalverenigingen tot theaterbezoek. Jarenlang stond ik elk weekend langs de voetbalvelden van mijn favoriete voetbalclub TAC’90. Meestal in gezelschap van een paar dierbare vrienden wedstrijden te bekijken. We stonden meestal rustig langs de zijlijn om elke beslissing van de scheidsrechter mompelend en hartstochtelijk te becommentariëren. We waren het bijna nooit eens met zijn beslissing, behalve als het in ons voordeel was. In onze directe omgeving ging dat meestal heel anders aan toe. Zeer luidruchtig en dikwijls geëscorteerd door foei lelijke scheldwoorden, meestal in het Sarnámi of Sranantongo. Meestal werd het afgesloten met een hilarisch gelach door het overige publiek. Wilt u uw woordenschat verrijken, aarzel niet om een paar kaar langs de voetbalvelden te gaan staan? Mijn woordenschat is in elk geval enorm verrijkt.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 21: Orgaandonatie

Een zeer krappe meerderheid van de Tweede Kamer heeft dinsdagmiddag 13 september 2016 ingestemd met een wetsvoorstel van D66 om het tekort aan orgaandonoren in Nederland te bestrijden. Het wetsvoorstel behelst dat Nederlanders die geen keuze omtrent donorregistratie hebben gemaakt, worden geregistreerd als ‘geen bezwaar’. De nabestaanden hebben dan het laatste woord. Wie “nee” zegt, weet zich echter wel van een ‘nee tegen orgaandonatie’ verzekerd en ook Nederlanders die ‘ja’ tegen orgaandonatie zeggen, worden als ‘ja’ geregistreerd. Het is een onderwerp dat al langer speelt. Maar in onze gemeenschap is er niet echt een diepgaande discussie geweest over of orgaandonatie wel of niet is toegestaan.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 21: Kofferbaksysteemwá

Heel toevallig kwam ik een aantal verassende en interessante liedjes tegen van Wietwa & Mabouw. In de sportschool in Suriname gutste het zweet van mijn lichaam. Ik zat een overheerlijke pical ( pitjal) met dágublad en extra hete pindasambal te eten in verband met de opening van sportschool Chanel op Kwatta. Terwijl ik het zweet van mijn voorhoofd veegde luisterde ik naar het prachtige nummer “Kofferbaksysteem”. De inhoud van het lied was zeer verassend anders. “Kofferbak systeemwá traditie hoi gail ré. Maroh me bihá howe hai parkeer pe piyái howe ré. Bihá me paiye roti kohrá kofferbak me tu paiye doksá”.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 20: Mehdi ké rát

Voor het huwelijk van mijn jongste nichtje Reshmi kreeg ik een nautá ( uitnodiging) van mijn chotá bhai ( jongere broer). Ik moest wel helemaal naar Suriname. Nou ben ik geen fervente nautá bezoeker in Nederland en dat komt voornamelijk door de keiharde muziek. Van begin tot eind om gek van te worden. Maar een nautá in de familie sla ik niet over, al moet ik er negenduizend kilometer voor reizen. De nautá was ook voor de mehdi ké rát. Geen idee wat het was. Ik dacht ik laat me verassen. Wow, het werd een geweldige verassing. Ik kwam aangelopen en de dulhin zat onder een feeërieke tent. Prachtige decoratie met grote draperieën in alle mogelijke kleuren, zonder dat het bling bling werd. Je waande je op de filmset van de film Devdas, met die prachtige en kleurrijke gordijnen.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 19: Ik heb Zlatan zien voetballen!

Samen met mijn zoon Amriet bezoek ik regelmatig voetbalwedstrijden van Ajax, maar ook in het buitenland. Samen reizen en leuke dingen doen is heerlijk. Ik raad het een ieder aan. Amriet is een fervente aanhanger van Real Madrid en van Ronaldo terwijl ik voor Barcelona ben en Messi bhakt (devoot). Dat geeft allemaal heel fijne discussies. Het was bijna echter anders verlopen. Als jonge vader wilde ik mijn zoon op een aparte sport zetten. In elk geval geen voetbal. De kinderen van mijn collega’s zaten op piano les, deden aan hockey, squashen, schaatsen en korfbal. Hoewel ik wist dat ik dit laatste mijn zoon zeker niet zou aandoen. Op een dag kreeg ik het lumineuze idee om hem op schaken te zetten. Ooit was ik een fan van Boby Fischer, zonder dat ik verstand had van schaken.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 18: Waar moet ik met vakantie?

Om mij heen is iedereen in een vakantie stemming. Ik weet inmiddels alles over “vroeg boek kortingen”. Een nichtje van mij had ook gretig gebruik gemaakt van een “vroeg boek korting” reis naar Curaçao. Zo een voordeel laat je niet ontglippen dacht ze. Ze vloog met de Dreamliner. Maar wat bleek, voor het reserveren van een plaats moest je betalen evenals voor het entertainment aan boord. Het dramatische was dat je ook maar één keer eten aan boord kreeg. Op een vlucht van meer dan tien uren ( tussen landing op St. Maarten). Alleen thee en koffie was gratis. En u weet Surinamers en eten! Na betaling van de additionele kosten, was ze meer kwijt dan de vroeg boek korting. Ook de besparing van de schoonmaak kosten van twee weken was daarbij ingeschoten. Daar ga je dan met je vroeg boek korting. Dan maar de SLM. Je bent niet zeker van de vlucht, maar het eten is tenminste lekker.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 17: Atheïst (Nástik)

Tot 1974, het jaar dat ik in Nederland aankwam, had ik nog nooit het woord atheïst gehoord, laat staan de betekenis ervan. Bij het vak Nederlandse literatuur werd het Ezelproces van Gerard Reve besproken en de docent gaf onverholen kritiek op God. Maar het ultieme was zijn uitspraak “God bestaat niet”. “Báp ré” dacht ik. Voor mij was dit ondenkbaar. Hoewel wij thuis in Suriname niet echt religieus zijn opgevoed, kwam de gedachte van een leven zonder God niet in ons op. We hebben een jhandi en elk jaar was er een kathá en dan hield God bij ons op. Ik ging wel elke zondag naar de Krishna mandir, maar dat was puur voor de gezelligheid. Met een stuk of tien buurtgenootjes gingen we lopend en ravottend naar de mandir twee kilometer verder. Daar vertelde de pandit de mooie verhalen over Krishna Bhagwán.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 16: “Koopt Nederlandsche waar, dan helpen wij elkaar”

“Koopt Nederlandsche waar, dan helpen wij elkaar”. Met deze slogan probeerde de Vereniging Nederlands Fabrikaat de Nederlander in de jaren ’30 van de vorige eeuw te motiveren om producten van Hollandse bodem te kopen. Het nationalistische appèl druipt ervan af. In mijn vriendenkring is het MKB heel sterk vertegenwoordigd. Zo kan ik heel makkelijk beroep doen op een elektricien, een registeraccountant, een timmerman, een notaris, een loodgieter, een hartspecialist, een advocaat tot een Apotheker. Velen van hen klagen dat ze geen of weinig hindoestanen als klant krijgen. Het schijnt alsof hindoestanen meer vertrouwen hebben in een Nederlandse professional dan in een hindoestaanse. Vreemd eigenlijk. De hindoestanen zijn ook aan dezelfde universiteit afgestudeerd of vallen onder hetzelfde tuchtcollege.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 15: Soul kikker

Het waren de mooie jaren ‘60 en ‘70 van de vorige eeuw toen ik mijn jeugd doorbracht op mijn geliefde Kwatta in Suriname. Ik kan de setting van de keuken zo uit mijn herinneringen oplepelen. De keuken, naar Europese normen ingericht. Een mooi aanrecht van steen, een gasfornuis, kasten, een koelkast en het servies achter glas evenals de hand- en thee doeken. Helaas of gelukkig werd deze keuken nagenoeg nooit gebruikt, wel de kukru. Het eetgedeelte van de keuken daarentegen werd intensief gebruikt. Midden in de ruimte was er een grote eettafel. Tussen het kook -en eet gedeelte was er een luik met een uitklapblad. Daar op dat blad stond een radio. Een zwarte Philips met een gouden rand en grote draaiknoppen. De radio stond maar op één radiostation afgestemd: Radio Radhika. Een zender dat nagenoeg uitsluitend was gericht op de hindoestanen.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 14: Culturele Capitulatie

India is een prachtig land. Ik ben nu al verscheidene keren naar het land van mijn voorouders op vakantie geweest. Door de bekendheid met de taal voelde ik mij direct heel comfortabel. In een land als Frankrijk bijvoorbeeld voel ik totaal ontheemd omdat ik geen woord Frans spreek. Ook de hotelervaring in India was geweldig. In het Taj Mahal Palace Hotel of het Oberoi hotel in Mumbai kon ik me een beetje inleven hoe een rájá zich voelt. Maar ik ben geen Indiër. Het is ook waar dat wij, de Surinaamse hindoestanen voor onze cultuur, heel erg zijn aangewezen op India. Denk maar aan de taal, religie, muziek, ook voedsel, Bollywood, klederdracht en de diverse publieke festivals en openbare bijeenkomsten. Maar ik ben geen Indiër. In alles wat ik ben, voel ik mij een Surinaamse hindoestaan. En zeker, ik ben een PIO’er, People of Indian origin. Maar ik ben geen Indiër.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 13: Veramorisering

Ik heb een geweldige afkeer gekregen van de politiek. Ik vind politici namelijk non-valeurs. Maar ik zal niet ontkennen dat ik soms geweldig wordt verrast door, inderdaad politici, in dit geval Diederik Samsom. In een hartverwarmend betoog doceerde hij in de Tweede Kamer over de Europese waarden en normen, over compassie, over humaniteit en over internationale solidariteit. U raadt het al, het ging over de duizenden vluchtelingen die hun huis en haard hebben verlaten vanwege een gruwelijke oorlog en een veilig onderkomen zoeken in het Avondland. In de media lees je de verschillende meningen over de vraag of Nederland de vluchtelingen moet opvangen. Uit diverse peilingen blijkt dat er in Nederland een breed draagvlak is voor de opvang van oorlogsvluchtelingen. Er is weinig draagvlak voor economische vluchtelingen. Anderzijds zie je dat de PVV in de peilingen enorm scoort.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 12: Narjar ké til, Chanel No 5 avant la lettre

De Girmitiya’s moesten op de plantages hun eigen potje koken. Ik heb werkelijk geen idee, hoe het menu er in 1873 eruit zag. Was er rijst? Of moesten ze ook gekookte banaan of cassave eten? Vis of vlees? Welke groenten aten ze. Bitáwiri? Er was ook een ander levens groot probleem. In de Indiase keuken is olie onontbeerlijk. Maar waar vond je olie in Suriname rond 1873 en zeker op de verre plantages in de binnenlanden, met zeer primitieve distributie kanalen? Ook de plantage eigenaren stonden voor een groot probleem. Uiteindelijk is er wel spijsolie ingevoerd uit Nederland. Maar, zoals de grootste filosoof van Nederland Johan Cruyff, ooit heeft gezegd “Elk nadeel heb z’n voordeel”, en gingen de Girmitiya’s zelf olie produceren. Er was immers genoeg kokos in Suriname.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 11: Gáw Pujá

Mijn oudere zus Lien vroeg aan al haar broers en zusters om een financiële bijdrage voor gáw pujá. Ik was net met een avondvlucht aangekomen voor een kort verblijf op Kwatta, Suriname en ik deed ook een duit in de zak. Verzoeken van mijn familie sla ik nooit af. Ik ben vervolgens gaan slapen, maar die pujá (offerdienst) hield mij bezig. Er is veel veranderd sinds mijn vertrek veertig jaar geleden uit Kwatta, dacht ik, ze gaan nu ook koeien vereren. Het past wel een beetje binnen de traditie van het hindoeïsme. Het lijkt wel India. Ach, het zal wel dacht ik. De volgende dag begreep ik echter dat het niet gaat om de verering van de koe – in het Sarnámi gaw – maar om Gáw pujá. Een pujá ten behoeve van het welzijn van de gáw, het dorp, de gemeenschap waar men woont.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 10: Bruno en Bruintje

Mijn oudere zus Lien vroeg aan al haar broers en zusters om een financiële bijdrage voor gáw pujá. Ik was net met een avondvlucht aangekomen voor een kort verblijf op Kwatta, Suriname en ik deed ook een duit in de zak. Verzoeken van mijn familie sla ik nooit af. Ik ben vervolgens gaan slapen, maar die pujá (offerdienst) hield mij bezig. Er is veel veranderd sinds mijn vertrek veertig jaar geleden uit Kwatta, dacht ik, ze gaan nu ook koeien vereren. Het past wel een beetje binnen de traditie van het hindoeïsme. Het lijkt wel India. Ach, het zal wel dacht ik. De volgende dag begreep ik echter dat het niet gaat om de verering van de koe – in het Sarnámi gaw – maar om Gáw pujá. Een pujá ten behoeve van het welzijn van de gáw, het dorp, de gemeenschap waar men woont.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 9: Een landbouwer van vijfennegentig jaar: Soekhoe “Baudhoe” Soekhlal

Mijn vader wordt op 4 juni a.s. 95 jaar. Een gezegende leeftijd. In den beginne was er niets, geen gereedschap, geen grond, geen zaaizaad en bijna geen perspectief. Mijn moeder trouwde met mijn vader toen zij 11 jaar oud was. Het samenwonen moet hebben plaatsgevonden toen zij 15 jaar oud was. Op haar 17e werd mijn oudste broer Ramadhar geboren. Ik heb vele verhalen opgetekend uit de mond van vader en mijn Van Dijk káká, die op 4 april 90 jaar is geworden. Mijn vader vertelde mij dat als jij je kind hoort huilen, maar het voelt aan als gehuil van een hongerig kind dan ga je door roeien en ruiten om voedsel voor hem te zoeken. Het is die enorme wilskracht die mijn vader en moeder hebben opgebracht en gedreven tot heel hard werken. Hun leven lang. Voor het welzijn van hun kinderen.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 8: Restaurant Van der Valk

Afgelopen zomer ben ik met drie vrienden Randjit, Humphrey en Anand een weekend weggeweest. Allemaal mannen achter in de vijftig. We hadden een mooi hotel gehuurd op een prachtige locatie inclusief ontbijt. Samen hebben wij als een stelletje oude mannen herinneringen opgehaald aan vroeger, een route van 80 kilometer gefietst, in de wellness gehangen, op de kamer wijn gedronken en op de samsung tablet via Youtube tot diep in de nacht naar liedjes geluisterd uit onze jeugd, de jaren 1970. Half beschonken vertrok ieder op enig moment naar zijn eigen kamer. Hilarisch was natuurlijk toen één van de vrienden op zondag om 09.00 de anderen ging halen voor het ontbijt, maar nog halfwakker op een verkeerde deur aanbelde. Een struise Duitse dame maakte de deur open en blafte “Was wollen sie”. We hebben die vriend de hele dag ermee geplaagd. Een mooie herinnering. We hebben afgesproken om dit tot een jaarlijks terugkerend festijn te maken. Een vriendschap die ik koester met deze mannen.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 7: Phaguwá

Kwatta in Suriname was (en is) wat het Westland is voor Nederland: de producent van vele groentesoorten voor de stad Paramaribo. Van soepoewiri (selderij) tot watrámoen (watermeloen) van koro tot tomati. Het hele jaar door. Bijzondere culturele beleving in dit tuinbouwgebied was er niet of nauwelijks. Kwatta had geen eigen cautál- en toneelgroepen, ook geen baithak gáná bands. Deze groentetelers hadden er waarschijnlijk geen tijd voor. Het werken op het land eiste alle aandacht en tijd op. Dag en nacht, 12 uur per dag en zeven dagen in de week. Maar met de hoogtijdagen werd er wel rekening gehouden. Mijn vader vroeg steevast: “Phaguwá hai, baki bedáki thoro hái?” (Binnenkort is het Phaguwá, maar de winkels zijn toch niet gesloten?) Met winkels bedoelde hij de Centrale Markt in Paramaribo. Zo kon hij rekening houden met het oogsten van de groenten, vooral met snijbonen en kousenband.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 6: Identiteit

In mei vorig jaar kreeg ik via het Nationaal Archief een kopie van het traktaat uit tussen Nederland en Engeland van 1870, waarin is vastgelegd de werving van contractarbeiders in het voormalige Brits-Indië, het huidige India. Het is een kleurenkopie, met een duidelijke afdruk van de zegel van de koning Willem III en van koningin Victoria van Engeland. Ik was zo blij als een klein kind, bewust van de historische betekenis van het document in mijn handen. Ik was zeer verguld, bekeek het document en stopte het in mijn tas en liep van het Nationaal Archief naar het centraal station om de trein naar huis te nemen. Het was nog niet zo druk in de trein en ik zocht een plek op om het document nader te bestuderen. Ik dacht, pot verdorie, hiermee is alles begonnen. De geboorte van mijn geschiedenis, lang voordat ik ter wereld kwam.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 5: Een huis op hoge neuten

In het jaar dat ik werd geboren, kwam er elektriciteit op Kwatta. Het is arrogant om te denken dat dan toen de verlichting kwam, en dat doe ik dan ook niet. Maar uit de overlevering blijkt dat ik en mijn twee jongere broers vanaf die tijd in redelijke welvaart zijn opgegroeid, althans de welvaart van de familie toenam. Ik had er geen enkele inbreng in, ik was te jong om daar een bijdrage aan te leveren. Maar de jarenlange opoffering van mijn ouders begon systematisch kleine economische voordeeltjes op te leveren. Ik kan het oude huis waarin wij sliepen nog goed herinneren. Als je het erf opreed, was aan beide zijden een dennenboom. Aan de linkerzijde was er een waterput die nog steeds dienst doet. Naast de waterput is er een sacraal gebied van ongeveer één vierkante meter waar de jhandi en gená bloemen staan.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 4: Ek mái das larkan pos lej, baki das larkan ek mai ke ná sorgu karpái

Ek mái das larkan pos lej, baki das larkan ek mai ke ná sorgu karpái – Een moeder kan tien kinderen opvoeden, maar tien kinderen zijn niet in staat om voor hun moeder te zorgen. In Nederland is op dit moment een grote transitie gaande in de gezondheidszorg, waarbij de nadruk komt te liggen op eigen kracht en verantwoordelijkheid van burgers. Veel taken worden overgeheveld van de rijksoverheid naar de gemeenten. Ik was kortgeleden op een bijeenkomst waar gesproken werd over de zorg die naasten op zich moeten nemen voor hun (zieke) oudere familie. Vanwege de bezuinigingen als gevolg van de economische crises zal de zorgtaak van ouderen ook een familie taak worden. Ik zal het niet hebben over deze beleidsmaatregel. De discussie op de bijeenkomst was saai en liep langs de bekende lijnen. De ouderen wilden hun verkregen onafhankelijkheid van hun kinderen niet verliezen en de jongeren dachten, ik zie het allemaal wel.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 3: Een tragisch noodlot

Ik heb mijn náná (de vader van mijn moeder) amper gekend. Hij woonde op Párá Pási (Pad van Wanica) en wij op Kwatta. De afstand was te groot voor frequent bezoek waardoor hij niet vaak op Kwatta kwam. Bovendien ik was vijf jaar oud toen hij stierf, waarschijnlijk aan een hartaanval. In mijn herinnering was hij een lange tengere man met een uitbundige snor. Hij droeg een khaki kortebroek met een okselmouw shirt (singlet) met gaatjes. Veel gaatjes. Maar toch leek hij in mijn herinnering niet sjofel, eerder statig. Ik heb de Hindostaanse database geraadpleegd en hieruit bleek dat hij een kohár was, een pottenbakker. Hij bakte inderdaad dia’s. Wat opvalt bij mijn náná is dat de sociale stratificatie (kaste) in zijn geval samen viel met zijn economische activiteit. Hij bakte overigens niet alleen dia’s maar ook kruiken e.d.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 2: Jai Hind, sport en emanicipatie

Wat een wedstrijd. Het moet nu ongeveer 45 jaar geleden zijn, dat de wedstrijd tussen Jai Hind en Nautico is gespeeld. Beide teams hadden evenveel punten in de Eerste klasse van de Surinaamse Voetbal Bond, de SVB. De winnaar van deze wedstrijd zou een promotie-degradatie wedstrijd spelen tegen de voorlaatste van de Hoofdklasse om zo te promoveren naar de hoogste klasse van de SVB. Hoofdklasse! Een ongelooflijk vooruitzicht voor de mannen uit een agrarische samenleving om te voetballen in de top van Suriname. De mogelijkheid dat voor het eerst in de geschiedenis van Suriname een voetbalclub met nagenoeg alleen Hindostanen in de Hoofdklasse zou acteren, was onvoorstelbaar. Ik droomde van dat bijna onmogelijke, want de Hoofdklasse bestond uit geweldig sterke clubs als Robinhood, Transvaal, Leo Victor, Voorwaarts en de “kleine” Jai Hind zou het tegen deze grote clubs opnemen.

Lees verder

Column Amar K. Soekhlal – Aflevering 1: Hindostanen en Zwarte Piet

In augustus 1974 kwam ik van Kwatta, Suriname, onbevooroordeeld naar Nederland. De samenleving op Kwatta bestond voor de honderd procent uit Hindostanen. Op de openbare school van de Derde Rijweg waren er weinig Afro-Surinamers. Na de lagere school ging ik naar de Maha Rishi Swami Dayanand School bij de Eerste Rijweg. Ook deze school bestond voor bijna honderd procent uit Hindostanen. In de eerste klas zat er een lichtgekleurde Afro-Surinaams meisje met de beroemde naam Ferrier en zij haald hogere cijfers voor hindi dan ik. Op school in Nederland had ik weinig moeite om mij aan te passen. Uiteraard werd ik besmuikt uitgelachen om mijn zwaar Surinaams- Hindostaanse accent. Ach, ik vond het best wel grappig.

Lees verder